Gedenkdagen

Opeens trof het me: twee van onze poezen zijn een dag na elkaar gestorven. Niet letterlijk want Minet tien jaar geleden en Lotte één dag later drie jaar geleden. Van die onbestemde dagen, waarop ik niet precies weet wat ik moet. Waarop ik terugdenk, want ja ze waren toch een beetje onze kindekes, in ieder geval huisgenoten. Of diergenoten, net hoe je het wil zeggen.

gedenkdagen, ijsje, proost, verdrietOp Minet’s dag heb ik ’s avonds voor eega en mij een ijsje gehaald. Zie het als een gedenkijsje. En de dag erna op Lotte’s sterfdag hebben we geproost op haar foto. Herinneringen ophalen doen we zo af en toe zeker. Het hele jaar door.

Gedenkdagen zijn niet altijd zo makkelijk. Onbewust werkt het toch door. Alleen herinneringen ophalen is ook prima. En je dierbare blijft toch een plekje in je hart behouden. Althans bij mij wel. Ik denk voor veel mensen. Soms is een blik of enkel woord voldoende om vorm te geven aan zo’n dag. En ieder doet het op zijn of haar eigen manier.  En dat is goed.

Zolang je je verdriet niet onderdrukt en er bij stilstaat is elke uiting uitstekend. Hoewel een ritueel nogal eens kan helpen. En dat kan zowel in het klein als in het groot.

Herman Brood’s tiende gedenkdag was aanleiding voor een flinke documentaire. Een mooie documentaire. Hij was dan ook een publiek persoon. Maar ik zie me nog geen documentaire maken over het leven van onze poezen. Klein of groot het maakt niet uit. Al heb ik ter memorie wel een boekje geschreven voor eega over onze en vooral zijn Lotje. (Zie tab boekje en e-book op deze site) Een fijn document.

Gedenkdagen: er zijn de nationale gedenkdagen en er zijn dagen dat je je dierbaren herdenkt. Allemaal vragen ze erom om even of langer bij stil te staan. Om je verdriet, je gemis, je rouw vorm te geven. Je dierbaren zijn het waard!

EMDR

Twee weken geleden noemde ik zijdelings dat ik een traumabehandeling onderging in Mee- en tegenwind. *Klik* En dat is EMDR. Dit staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Het lijkt wel toveren. Met als toverstafje een koptelefoon en de vingers van de therapeut.

EMDR, traumabehandeling, verliesbehandelingDit klinkt licht en luchtig, maar onderschat de impact niet. Niemand die de exacte werking ervan kent, maar de theorie is dat de rechter- en linker hersenhelft weer met elkaar gaan samenwerken. En een trauma een capsule is die zijn emotionele lading in oude vorm weergeeft bij een trigger. De wond wordt genezen. Het trauma verwerkt. En dat is zwaar.

Een voorbeeld? Stel dat je hypothetisch een auto ongeval hebt meegemaakt. Opnieuw achter het stuur kruipen kan dan een trigger zijn om overvallen te worden door de emotionele reacties, die je hebt gevoeld na het auto ongeluk. Dit is wel invoelbaar maar niet passend bij de huidige rustige situatie. Dat is een trauma, een wond zo je wilt. Een geestelijke wond. Waar je last van kunt hebben. Soms zelfs een leven lang.

Voor de Vietnamveteranen die, eenmaal terug uit die tergende oorlog, de draad niet goed konden oppakken, en ernstig getraumatiseerd bleken, heeft Francine Shapiro in 1989 deze EMDR ontwikkeld. En na lange jaren is de werking ervan zo effectief gebleken dat deze behandeling ook in Europa opgeld deed. En zowel voor relatief lichtere als zware trauma’s wordt ingezet. Maar kies wel een goede psychotherapeut, mocht je deze behandeling overwegen. Hier een filmpje: *Klik*

Ik ben nu beland in de nabehandeling. Aardig wat oud zeer is opgeruimd. Wonderlijk hoe klikjes of piepjes op een koptelefoon, terwijl ik terugdacht aan de narigheid, gevoelens kunnen oproepen. Soms hele zware gevoelens. En met dat de therapeut twee vingers voor mijn ogen bewoog, die alleen met mijn ogen mochten worden gevolgd, er iets gebeurt. Samenwerking dus van de hersenhelften. Al werd ik in het begin knap onrustig van het controleverlies dat dit met zich meebracht.

Ach ja een mens heeft nou eenmaal niet overal controle over. Maar de ultieme beloning was dat ik tijdens de sessie me al bevrijd begon te voelen. Ruimte, lucht en licht. Rust. Meer heldere dromen, ook nachtmerries, een licht hoofd, kort lontje en eindeloos moe, zijn bijwerkingen. En er kwam die maanden weinig uit mijn handen. Rust nemen aan te raden. Van onder welke diep begraven steen oude gedachten kwamen en herinneringen, was me niet altijd duidelijk, maar hoort erbij.

Ik kan later mogelijk nog eens verder met de behandeling. Nu bezig geweest in de stabilisatiefase. De klikjes of piepjes worden nu ingezet om me beter te voelen. Rust en ruimte. Een hele last minder. Zolang mijn nu nog lichte hoofd, maar niet gaat opstijgen als een ballon…

Pieken

Ga ik weer pieken vandaag? Zondagspieken? Blogpieken? Ik mag het hopen dat het weer gaat lukken. Bloggen op deze zondagse Valentijnsdag is al pieken toch? Niet zo romantisch want ik zit helemaal alleen en zo wil ik het ook. Piekende blogs worden in eenzaamheid geboren.

Pieken, vleugels, alleen, samenwerkenNet als je echte geboorte, die je helemaal alleen doet. Uit de warmte van het moederlichaam. Dat lichaam waarmee je wel moet kunnen samenwerken om je geboorte vlekkeloos te laten verlopen. Waarin je moeder je helpt met de natuur die weeën opwekt en die daar weer profi hulp bij krijgt van de verloskundige en/of de artsen. Die nauwkeurig kijken en helpen langs de zijlijn. Je doet het alleen, maar je bent niet alleen.

Een blogpiek komt ook niet zomaar tot stand. Hoe alleen ik hier nu ook zit. Ik heb van alles meegemaakt deze week, zoals elke week, en probeer daar een echte geboorte van te maken. Met als input dat er woorden blijven hangen, waar ik wat mee moet. Woorden die prikkelen. Woorden over gedachten die beklijven en waar ik mee ga samenwerken om iets leesbaars voor jou, als lezer, te brouwen. Zoals een soepje waar veel ingrediënten aan worden toegevoegd.

Pieken kun je nooit alleen. Daar heb je lezers voor nodig. Lezers die herkennen, die iets met je woorden doen. Zoals dierbare die herinneringen gaat optekenen naar aanleiding van mijn tips Rouwrituelen. En die ik van hieruit heel veel nostalgische warmte wens. Hoe droevig de aanleiding ook is. Want er is ons een dierbare ontvallen. Die zijn rust meer dan verdiend heeft, oftewel memorerend, misschien helemaal geen rust wil. Die mogelijk hierboven alweer druk doende is. Mocht dat kunnen. Waarvan wij dierbare waardes en normen verder verinnelijken. En zo verder leeft.

Pieken impliceert rust en ruimte. Hele dagen adrenaline en kicken is echt niet gezond. Hoe glamorous dat ook mag lijken. De golfbeweging van de flow waar je in zit. Inclusief de normale tegenslagen in je leven of tijdens je project.

Pieken is samenwerken. Je laat je dragen in het proces naar pieken. Ik denk nu aan een workshop die ik onlangs heb gegeven. De cursisten gaf ik – met inachtneming te leiden – alle ruimte met hun input en ziedaar er gebeurde iets tussen elkaar. De groep kreeg vleugels. Wij kregen vleugels en een machtig mooie herinnering rijker.

En nu zit ik met piekende haren over pieken met vleugels, alleen zijn en samenwerken. En laat deze blog los…

Rouwrituelen

Mag ik je meenemen naar de wereld van rouw en verdriet? Helaas is de wereld nu eenmaal niet altijd vol vrolijkheid en positiviteit. Rouw en verdriet kunnen zeer zwaar op je gemoed drukken, maar ook lichamelijke klachten geven. De overbekende stress, en niet weten waar je het moet zoeken. Deze stress die je in dit geval niet kunt ontlopen, omdat een overlijden nu eenmaal een rouwproces met zich meebrengt, dat iedereen anders ervaart.

rouwtheorie, rouwrituelen, verdriet, lachAls je een vorm hebt gevonden voor rouw en verdriet, om je in te uiten, om zoveel mogelijk recht te doen aan je overleden dierbare, zou dit zomaar een vervullende periode voor je kunnen zijn. Hoe zwaar ook. Hoe verdrietig ook.

Rouwrituelen zijn manieren om om te gaan met verlies. Rouwrituelen zijn gebruiken en rituelen die door verschillende culturen en religies worden uitgevoerd voor, tijdens en na de uitvaart van een overledene. Maar ook zonder duidelijke richtlijnen kun je als bijvoorbeeld spiritueel persoon of niet-gelovige rituelen uitvoeren. Je richt je aandacht op het verlies en dat kan opluchting bieden. En ruimte en lucht.

Waarom zou je dat willen? Is het niet veel prettiger gewoon door te gaan met ademhalen en je leven op de oude voet door te leven? Ik neem je even mee naar rouwtheorie. Misschien kom je gaandeweg op tips en ideetjes voor je eigen verlies, met mogelijke rouwrituelen, die je zelf bedenkt of die belangrijk zijn voor je overledene.

Dé goeroe op het gebied van rouw is Elisabeth Kübler-Ross die in de zeventiger jaren met haar boek kwam: Lessen voor Levenden, gesprekken met Stervenden. In prachtige, ontroerende interviews met stervenden komt ze al zoekend tot een rouwtheorie. Een theorie die momenteel niet meer helemaal wordt gevolgd al werd het jarenlang als de basis gezien van de gevoelens van mensen na veel tegenslag en niet alleen voor het overlijden. Bij rouw neigt men tegenwoordig meer naar vastpakken voor aleer men kan loslaten. Tevens om iets met de gevoelens te doen.

De rouwtheorie die Elisabeth ontdekte, en nog vaak opgeld doet, splitst ze uit in vijf fases, die doorleeft dienen te worden vooraleer je tot acceptatie zou kunnen komen. De fases zijn niet te zien als begrensd van de één naar de ander. Ze zijn niet lineair opeenvolgend. (1) Klaar met ontkenning  gaat niet automatisch over in (2) marchanderen, (3) woede, (4) verdriet en depressie en het summum: (5) aanvaarding.

Je karakter is ook van invloed. En verlies doet vaak eerder emotioneel verlies opnieuw herleven. Spijt en schuldgevoelens die bij 4 kunnen horen, kunnen zeer hardnekkig zijn. Acceptatie valt ook niet altijd te bereiken. De genoemde fases kunnen totaal door elkaar lopen. Of soms zelfs bijna gelijktijdig. Rouwen is hard werken.

Het nieuwste rouwmodel is het Integratief model (Johan Maes, rouwtherapeut en rouwdeskundige België, 2007), waarin de belangrijkste ontwikkelingen en visies uit het rouwonderzoek van de laatste tijd zijn opgenomen.

Het uitgangspunt is dat rouwen een persoonlijk en uniek proces is. De ene mens rouwt anders dan de andere; er bestaat niet iets als een handleiding en het ligt ook niet vast hoelang een rouwproces duurt. Er bestaan vele rouwreacties. Er valt niet voor te schrijven hoe je zou moeten rouwen.

Rouw vraagt om een actieve houding: rouwen is niet zozeer passief ondergaan wat er gebeurt, maar iets doen met de gevoelens die er zijn. Wat? Dat is aan de rouwende zelf.

Rouw raakt het hele wezen van de rouwende. De aandacht moet daarom niet alleen gericht zijn op emoties, maar ook op bijvoorbeeld fysieke aspecten, mentale aspecten en existentiële vragen.

Door het verlies verandert de rouwende. Het verlies maakt dat de rouwende een nieuw evenwicht moet vinden; teruggaan naar het evenwicht van voor het overlijden kan niet.

Rouw raakt ook de sociale context. De plek van de rouwende wordt anders. Zo wordt iemand bijvoorbeeld door het verliezen van een partner een alleenstaande. Vaak gaat een rouwende zich hierdoor anders verhouden tot de sociale omgeving. Een ander aspect is dat reacties vanuit de sociale omgeving (familie, vrienden, collega’s) mede bepalen hoe de rouwende met het verlies omgaat.

rouwrituelen, wensbootjeOf je voorgeschreven of algemeen aanvaarde rituelen hanteert die binnen jouw familie of cultuur opgeld doen of dat je een heel eigen draai eraan geeft, alles is goed. Zolang het je dierbare eert en jou gestalte doet geven aan je gemis. Of als voorbeelden in praktische vorm: als je een kaarsje brandt op de herdenking van de dag van het overlijden, een feestje geeft op diens verjaardag, een papier beschrijft met alles wat je mist en als bootje vouwt en in een rivier laat dobberen, een vogelhuisje timmert met gebrande symbolen om diens leven te eren: het gaat om het vorm geven. Het proces doorlopen.

Last but not least: dit klinkt je misschien allemaal wat zwaar en naar in de oren, maar hoe vaak ontsnapt je een lach door je tranen heen, of zelfs een bulderende lach, terugdenkende aan de aparte gewoontes of bijzonder gedrag van je overleden dierbare? Ook dat kan een ritueel met je doen…