Crea-rem

Middenin hectisch weer,  mijn – soms – hectische leven, is het belangrijk de rem te vinden. Ook de crea-rem. De creatieve rem zeg maar. Maar jee oh jee waar zit die eigenlijk? Waar begin ik? En tegen wie zeg ik: nu even niet…

crea-rem, inzicht, nee zeggen, schuldgevoelHet begint natuurlijk allemaal met aardig gevonden willen worden. Dé standaard valkuil niet alleen van veel vrouwen, maar mannen kunnen er ook wat van. Voldoen aan de verwachtingen die mijn familie, mijn vrienden, mijn buren en kennissen enzovoorts van mij hebben. Of waarvan ik dénk dat ze die hebben. Want vaak zit er meer tussen mijn oren, dan werkelijke verwachtingen van dierbaren. Heel vaak pikt de buitenwereld meer dan ik dacht.

Grenzen trekken, nee zeggen, voor mezelf opkomen. Klinkt als afgelebberde koek, maar is vaak in de praktijk oh zo moeilijk. Me niet laten leven. Zelf keuzes maken. Oef keuzes, daar heb je dat woord weer. Een bekend boek uit de 70-er jaren was: “Als ik nee zeg voel ik me schuldig”. [Auteur dr. Manuel J. Smith, nog steeds te koop]. Maar nee zeggen kan ook vrijheid opleveren. En die schuldgevoelens trekken wel weg hoor. Praat er maar veel over met dierbaren.

Wat wel belangrijk is bij nee zeggen is dat je geen afgewezen gevoel aanpraat aan de ander. De relatie goed houdt als het ware. Hoewel: natuurlijk kan ik het issue, wat er mogelijk speelt, altijd benoemen vanuit mijn gevoel. Mijn gevoel is mijn gevoel. Of een ander daar wat mee wil of kan is zijn/haar pakkie an, om het maar eens populair te zeggen.

Crea-rem: over het algemeen heb ik zoveel discipline en zondagse borrelingen, dat die column er wel komt. Voortschrijdend inzicht: vast en zeker een zware variatie op mijn zondagsgevoel van vroeger uit. Mijn katholieke opvoeding waarbij ik in de zondagsdienst toch altijd wel wat meepikte. Vooral bij goede prekers. Maar nu leg IK het ei. Of ‘preek’ zelfs wel misschien een beetje.

Een enkele keer gebruik ik de crea-rem en schrijf wel, maar laat het blog een weekje liggen. Sla over. Verzaak. Of trek mijn grenzen. Met schuldgevoel, allicht. Maar dat kan het soms waard zijn. Maar nu lekker niet.

Balans

Vorige week na het schrijven van ‘Spijt’ kreeg ik een waardevolle aanvulling, via een mooi Twitter’gesprek’. Ook in het rouwen en met spijt en schuldgevoelens dien je te letten op je balans. Al kun je een tijdje ‘van de wereld’ zijn. En houdt de omgeving er veelal wel rekening mee. Spijt en schuldgevoelens kunnen, hoeft niet, soms zo doorvreten. Zo onderaards de boel verzieken. Je stemming verzieken. Onrust veroorzaken.

BalansDe Twitterdame meldde dat zij een mooi handvat heeft voor spijt. Om dat in balans te proberen te verwerken. Haar manier is: aankijken, leerpunt, wat kun je er nog mee en toestemming tot laten gaan. Vergeven en loslaten liggen erg dicht bij elkaar.

Het komt dus neer op actief opstellen en ermee aan de slag gaan. Al meldde een heer dat spijtgevoelens onnodig zijn. En brengt hij onder de aandacht dat je kunt kijken naar of je het willens en wetens zo hebt bedoeld. Mooie aanvulling. Niemand heeft een totaal overzicht en ‘fouten’ die je mogelijk hebt gemaakt, kunnen spijtgevoelens opleveren. Niks mis mee, niets menselijks is ons vreemd. Leren is belangrijk.

Een andere tip is om met diegene te praten. En ja daar ligt nu juist vaak een drempel. Toch doen, hoe moeilijk ook, wordt door een dierbare van mij geadviseerd. Daarna ga je huppelend door het leven.

Spijt naar een overledene toe ligt al iets gecompliceerder. Delen met anderen, als je over de drempel bent. Of schrijf een brief als de drempel te hoog ligt. Laat daarna de brief rusten. En lees hem nog eens terug op een rustig moment. Als je eraan toe bent zou je kunnen overwegen hem te verbranden. Teruggeven aan de elementen. Zelf vind ik dit erg mooi.

Ach er zijn vele wegen die naar Rome leiden, om maar eens een gezegde van stal te halen. Veelal is je innerlijk kompas je gids. Zoek je wegen en vind je die ook. Duiken onverwachte mogelijkheden op. In het avontuur dat leven heet. Kunnen we van elkaar leren. Maar waar het om gaat is dat we graag allemaal in balans zijn. Toch? Al hebben  gevoelens nogal eens tijd en rijping nodig.

Spijt

We kennen het gevoel allemaal: spijt. En nog een tandje verder: schuldgevoelens. Vooral na een dierbaar en onverwacht verlies, of te verwachten verlies, kunnen deze gevoelens als uit het niets opduiken. Toch zit er wetmatigheid achter.

SchuldgevoelEmotionele wetmatigheid is dat verdriet, de voorloper van spijt, er altijd uitmoet. Nee inderdaad niet elk verdrietje en elk teleurstellinkje. Maar de grote verdrieten, zeg maar. Die er inhakken in een mensenleven. En bij de één heftiger dan bij de ander. Je moet er iets mee. Geef het vorm, zodat het een plekje kan krijgen.

Je lichaam liegt niet en elke vorm van verdriet die onderdrukt wordt, wordt opgeslagen in je lichaam. Het is net waar je kwetsbare plek ligt, hoe het eruit komt. Bij mij het afgelopen half jaar op plekken met ziektes die me niet vertrouwd zijn. Waar ik opstandig van werd. En best wel wanhopig zo af en toe. Hoezeer ik ook probeerde rust te nemen en aandacht aan te schenken. Op een gegeven moment wordt rust somberte, dip of zelfs depressie.

Waar ik mee stoei is of elke vastgezette emotie tot een kwaal, ziekte of klacht leidt. Of andersom of elk lichamelijk falen tot een niet-verwerkte emotie te herleiden is. Op een gegeven moment hoor je toch ieder van boven de 50 over pijnen en pijntjes. De bomen groeien niet tot in de hemel en een zekere leeftijd brengt kwaaltjes met zich mee. Hoezeer je ook je best doet, je geestelijk en emotioneel welzijn zuiver te houden.

Maar ik had het over spijt en schuldgevoelens. De wetmatigheid ervan. De beroemde Elisabeth Kübler-Ross ontdekte in de 70-er jaren in haar “Lessen voor levenden, gesprekken met stervenden”, wel degelijk fases in rouw. Nou dien je die fases niet te zien als begrensd van de één naar de ander. Klaar met ontkenning (1) gaat niet automatisch over in (2) marchanderen, woede (3), verdriet en depressie (4) en het summum: (5) aanvaarding. Je karakter speelt een groot woordje mee. Het is niet lineair. En verlies trekt vaak eerder verlies aan. Spijt en schuldgevoelens die bij 4 kunnen horen kunnen zeer hardnekkig zijn. Maar probeer op een rustig moment deze gevoelens op zijn waarheidsgehalte te betrappen. Is je handelen met de kennis die je toen had, niet logisch geweest? En zou je met de kennis die je nu hebt heel anders handelen? Zouden we het dan niet kunnen zien als leerproces? Mag je jezelf dan vergeven?